الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

24

تفسير مجمع البيان (فارسى)

شايبهء رنج و زحمت باشد و چنين پاداشى در اين جهان وجود ندارد و نيز پاداش نبايد توام با تكليف كه خود مشقت و زحمت لازم دارد ، باشد ، پس جهان ديگرى بايد باشد كه فقط در آنجا پاداش بىرنج و مزد بىزحمت به نيكوكاران داده شود . از همهء اين دلايل كه بگذريم ، ملاحظه مىكنيم كه در اين جهان ، ستمكاران بهر گونه ستمى دست مىيازند و هيچگونه انتقامى به نفع مظلوم از آنها گرفته نميشود . گروهى دچار بيمارى و درد و مصيبت ميشوند بدون اينكه استحقاقى داشته باشند . يا عوضى به آنها داده شود . اينها ايجاب مىكنند كه جهان ديگرى باشد كه بمردم عوض داده شود و حق مظلوم از ظالم گرفته شود . الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ : با آنها كه كفر و عناد ، خود را بورطهء هلاك افكنده‌اند ، ايمان نمىآورند و در برابر حق تسليم نميشوند . قبلا به اين نكته اشاره كرد كه ملك آسمان‌ها و زمين ، از خداست . اكنون در بارهء موجوداتى كه در آسمانها و زمين هستند ، مىفرمايد : وَ لَهُ ما سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ : آفرينش و مالكيت و سلطنت هر چه در زير پرده ظلمت شب يا در زير پردهء سفيد روز ساكن است ، به خدا تعلق دارد . در آيهء پيش فرمود : موجوداتى كه در آسمانها و زمين هستند ، به خدا تعلق دارند و در اين آيه ، ميفرمايد ، موجوداتى كه در ظلمت شب و نور روز ، ساكنند ، از خدا هستند و بدينترتيب در قلمرو بىنهايت مكان و زمان ، حكومت و قدرت خود را توسعه بخشيد . گويا مقصود اين است كه تمام اجسام و عوارض آنها به خدا تعلق دارند . مقصود از سكون ، در حقيقت ، حلول و وجود است . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه تمام موجوداتى كه در شب ، آرميده‌اند و تمام موجوداتى كه در روز ، بكوشش و تلاش مشغولند ، مخلوق خدا هستند . علت اينكه فقط سكون را آورده و به تحرك ، اشاره‌اى نكرده ، اين است كه بيشتر ، موجودات در حال سكون و آرامش و كمتر در تحركند . وانگهى بدنبال هر تحركى ، سكون و آرامش است . پس آيه ، به اين معنى است : براى خداست موجوداتى كه شب و روز در حال آرامش